Lista uczniów przyjętych do klasy pierwszej znajduje się w sekretariacie szkoły.
W związku ze zmieniającą się liczbą uczniów ostateczny podział na klasy nastąpi w dniu 30 sierpnia o godzinie 17:00.

Zaburzenia Integracji Sensorycznej •PDF• •Drukuj• •Email•
•Wpisany przez Iwona Walas•   
••piątek•, 26 •lutego• 2016 20:59•

Dysfunkcja integracji sensorycznej, znana obecnie jako zaburzenie przetwarzania sensorycznego (SPD) może być przyczyną różnorodnych objawów.

Dziecko, którego centralny układ nerwowy (cun) w nieefektywny sposób przetwarza informacje sensoryczne, ma duże problemy z poprawnym codziennym funkcjonowaniem. Może wyglądać jak inne dzieci, mieć wysoką inteligencję, ale zakłopotane i niezdarne, pełne obaw, wycofane albo wrogie i agresywne. SPD oddziałuje nie tylko na to, jak się rusza i uczy, ale także jak się zachowuje, bawi, nawiązuje przyjaźnie, a przede wszystkim – co czuje wobec siebie.

 

 

KRÓTKA DEFINICJA SPD

Zaburzenie przetwarzania sensorycznego (SPD) to brak umiejętności wykorzystywania otrzymanych przez zmysły informacji w celu płynnego, codziennego funkcjonowania. Nie jest to nazwa jednego konkretnego zaburzenia, ale raczej termin ogólny, obejmujący szereg niesprawności neurologicznych.

Obejmuje on trzy główne kategorie (zaburzenie modulacji sensorycznej, zaburzenie dyskryminacji sensorycznej i zaburzenie motoryczne o podstawie sensorycznej) oraz ich podtypy.

Zaburzenie przetwarzania sensorycznego ma miejsce w cun, którym kieruje mózg. Jeśli przetwarzanie przebiega nieprawidłowo, wówczas mózg nie jest w stanie spełnić swojej najistotniejszej funkcji, którą jest organizacja informacji sensorycznych. Dziecko nie potrafi zareagować na informacje sensoryczne znaczącym,  spokojnym zachowaniem. Może też mieć trudności z wykorzystaniem informacji sensorycznych do zaplanowania i przeprowadzenia działań. Stąd uczenie się może mu sprawiać trudność.

Połączenie mózg – zachowanie jest bardzo silne. Ponieważ mózg dziecka z SPD jest zdezorganizowany, podobnie zdezorganizowane są jego zachowania. Jego ogólny rozwój jest zakłócony, a uczestnictwo w doświadczeniach dzieciństwa – sporadyczne, niechętne lub nieudolne. Wykonywanie zwyczajnych zadań i reagowanie na codzienne zdarzenia być dla nie-zgranego dziecka ogromnym wyzwaniem.

Dziecko nie funkcjonuje płynnie nie dlatego, że nie chce, lecz dlatego, że nie może.

NAJCZĘSTSZE OBJAWY

Problemy związane z modulacją sensoryczną

Najczęściej występującą kategorią SPD jest ZABURZENIE MODULACJI SENSORYCZNEJ. Podejrzewa się je wtedy, gdy u dziecka występuje jeden lub więcej objawów z określoną częstotliwością (kilka razy dziennie), intensywnością (dziecko zdecydowanie unika sytuacji sensorycznej albo przeciwnie - za wszelką cenę pragnie ją uzyskać) i czasem trwania (niezwykła reakcja trwa kilka minut lub dłużej).

Zaburzenia mogą objawiać się:

  • nadreaktywnością (nadwrażliwością) na bodźce sensoryczne – „o, nie!”
  • podreaktywnością (podwrażliwością) na bodźce sensoryczne – „nuda”
  • poszukiwaniem wrażeń sensorycznych – „więcej!”

DOTYK

Dziecko nadreaktywne:

  • unika dotykania i bycia dotykanym przez inne osoby i przedmioty,
  • na ubrudzenie się, niektóre faktury ubrań i pożywienia oraz na niespodziewane lekkie dotknięcie reaguje odpowiedzią „walcz lub uciekaj”

Dziecko podreaktywne:

  • jest nieświadome tego, że ma brudną buzię, ręce i ubrania, może nie wiedzieć, czy zostało dotknięte,
  • nie zauważa jak się czuje,
  • różne rzeczy często upuszcza,
  • nie ma „wewnętrznego napędu”, by bawić się zabawkami

Dziecko poszukujące wrażeń dotykowych:

  • tapla się w błocie,
  • wyrzuca z pojemników zabawki i celowo w nich grzebie,
  • żuje niejadalne rzeczy na przykład mankiety,
  • czochra się o ściany i meble,
  • wpada na inne osoby

PRZEDSIONEK (ruch i poczucie równowagi)

Dziecko nadreaktywne:

  • nie lubi ruchu i tego, by ktoś je poruszył z zaskoczenia,
  • czuje się mało bezpiecznie, boi się upaść, albo stracić równowagę,
  • stoi mocno obiema nogami na ziemi,
  • cierpi na chorobę lokomocyjną

Dziecko podreaktywne:

  • nie zauważa, albo nie ma nic przeciwko temu, że ktoś je porusza,
  • nie zdaje sobie sprawy z tego, że zaraz upadnie i kiepsko się przed tym chroni,
  • ma kłopoty z rozpoczęciem działania, ale kiedy już to zrobi wykonuje je bardzo długo (np. huśta się przez długi czas i nie robi mu się od tego niedobrze)

Dziecko poszukujące wrażeń przedsionkowych:

  • bardzo lubi szybki obrotowy ruch, od którego może nie robić mu się niedobrze
  • nieustannie się porusza, wierci, przyjmuje pozycję do góry nogami, jest śmiałe, ryzykuje

PROPRIOCEPCJA (pozycja ciała i kontrola mięśni)

Dziecko nadreaktywne:

  • może być usztywnione i nieskoordynowane,
  • unika zabaw, dzięki którym mięśnie odbierają wrażenia sensoryczne

Dziecko podreaktywne:

  • nie ma wewnętrznego imperatywu (nakazu) do ruchu i  zabawy,
  • ożywia je aktywność fizyczna polegająca na pchaniu, cięciu, podnoszeniu i noszeniu ciężkich przedmiotów

Dziecko poszukujące wrażeń proprioceptywnych:

  • uwielbia, gdy się je przytula i ściska,
  • w większym stopniu niż inne dzieci szuka okazji do ciężkiej pracy i  bardziej energicznych zabaw

Trudności związane z dotykiem, ruchem i pozycją ciała należą do charakterystycznych objawów SPD. U dzieci z tym problemem mogą jednak występować także nietypowe reakcje na widoki, dźwięki, zapachy i smaki.

WZROK

Dziecko nadreaktywne:

  • jest nadmiernie podekscytowane, gdy w polu widzenia pojawia się zbyt dużo elementów (słów, zabawek lub ludzi),
  • zasłania oczy,
  • kiepsko nawiązuje kontakt wzrokowy, nie uważa podczas pracy przy biurku,
  • nadmiernie reaguje na jasne światło,
  • jest zawsze czujne i w stanie pogotowia,
  • jest ożywione, podminowane

Dziecko podreaktywne:

  • ignoruje nowe bodźce wzrokowe np. przeszkody pojawiające się na jego drodze,
  • prawie nie reaguje na zbliżające się w jego kierunku przedmioty,
  • zdarza się, że się nie odwraca od jasnego światła,
  • wpatruje się w twarze i różne przedmioty, sprawiając wrażenie, że ich nie widzi

Dziecko poszukujące wrażeń wzrokowych:

  • szuka miejsc, które stymulują je wzrokowo, przygląda się im przez długi czas,
  • przyciągają je błyszczące, poruszające się przedmioty oraz jasne migoczące światło

SŁUCH

Dziecko nadreaktywne:

  • zasłania uszy, odcinając dźwięki i ludzkie głosy,
  • narzeka na hałasy, które nie przeszkadzają innym (np. odgłos odkurzacza)

Dziecko podreaktywne:

  • ignoruje zwyczajne dźwięki i głosy, ale może się „włączyć” w wyniku głośnych muzycznych rytmów albo niespodziewanych lub blisko pojawiających się głośnych hałasów

Dziecko poszukujące wrażeń słuchowych:

  • lubi głośne dźwięki, głośno nastawiony telewizor,
  • uwielbia tłum i hałaśliwe, ruchliwe miejsca,
  • zdarza się, że samo mówi tubalnym głosem

POWONIENIE

Dziecko nadreaktywne:

  • nie lubi zapachów, których inni nie zauważają (np. dojrzałych bananów)

Dziecko podreaktywne:

  • może nie zdawać sobie sprawy z nieprzyjemnych zapachów i nie potrafi wyczuć zapachu swojego posiłku

Dziecko poszukujące wrażeń węchowych:

  • poszukuje silnych zapachów, nawet tych, które są nieprzyjemne,
  • wącha jedzenie, ludzi, przedmioty

SMAK

Dziecko nadreaktywne:

  • zdecydowanie nie toleruje niektórych konsystencji i temperatur pokarmów
  • podczas posiłków może się krztusić

Dziecko podreaktywne:

  • może jeść ostro przyprawione pokarmy bez żadnej reakcji

Dziecko poszukujące wrażeń smakowych:

  • może lizać bądź smakować niejadalne przedmioty, takie jak ciastolina czy zabawki
  • może preferować bardzo mocno przyprawione bądź bardzo gorące pokarmy

Problemy z dyskryminacją sensoryczną

Inną kategorią zaburzeń przetwarzania sensorycznego jest ZABURZENIE DYSKRYMINACJI SENSORYCZNEJ, które polega na trudności w odróżnianiu od siebie wrażeń bądź w rozumieniu tego, co one znaczą. Dziecko ze złą dyskryminacją może mieć problemy z chronieniem siebie bądź uczeniem się czegoś nowego. Często występuje u niego także podreaktywność oraz zaburzenia motoryczne o podstawie sensorycznej.

Dziecko z zaburzeniami dyskryminacji sensorycznej („że jak?”):

DOTYK

  • nie potrafi stwierdzić, w którą część ciała zostało dotknięte,
  • posiada złą świadomość własnego ciała, „nie ma kontaktu” ze swoimi dłońmi i stopami,
  • nie potrafi nazwać przedmiotu na podstawie dotyku (bez jego oglądania),
  • ubiera się niezdarnie, wyjątkowo niezgrabnie radzi sobie z guzikami, klamerkami itd.
  • nieudolnie posługuje się sztućcami i przedmiotami w sali lekcyjnej,
  • może mieć też kłopoty z przetwarzaniem wrażeń związanych z bólem i temperaturą, np. z ocenianiem, czy siniak jest bolesny, czy ból się zwiększa, czy zmniejsza albo czy jest mu gorąco, czy zimno

PRZEDSIONEK

  • nie czuje, że upada, zwłaszcza wtedy, gdy ma zamknięte oczy,
  • czuje dezorganizację po obracaniu, zmianie kierunków albo pozycji innej niż stanie obunóż na ziemi w pozycji wyprostowanej,
  • może nie potrafić stwierdzić, kiedy ma już dość ruchu

PROPRIOCEPCJA

  • może nie znać swojego ciała, nie posiadać „wewnętrznych” oczu,
  • jest niezdarne, może mieć problemy z ustawianiem swoich kończyn podczas ubierania się, pedałowania na rowerze,
  • nie potrafi stopniować ruchów, używa zbyt mało lub zbyt dużo siły, gdy posługuje się długopisem, bawi się zabawkami, otwiera pchnięciem drzwi czy kopie piłkę,
  • podczas interakcji z innymi obija się o nich, wpada na nich lub gwałtownie ich roztrąca

WZROK

  • jeśli źródłem jest SPD (a nie np. krótkowzroczność), dziecko może nie dostrzegać podobieństw bądź różnic między obrazkami, napisanymi słowami, przedmiotami i twarzami,
  • w kontaktach międzyludzkich nie potrafi interpretować wyrazu twarzy ani gestów innych osób,
  • ma trudności z zadaniami o charakterze wzrokowym, takimi jak porządkowanie kolumn cyfr czy ocenianie położenia różnych obiektów (także siebie) w przestrzeni oraz poruszaniem się bez wpadania na przedmioty

SŁUCH

  • jeśli źródłem jest SPD (a nie np. infekcja ucha albo dysleksja), dziecko może mieć trudności z zauważeniem różnic między dźwiękami, zwłaszcza spółgłoskami kończącymi wyrazy,
  • nie potrafi powtórzyć, ani stworzyć żadnych rymów,
  • śpiewa fałszując,
  • szuka wzrokiem wskazówek u innych osób, ponieważ instrukcje werbalne mogą być dla niego mylące,
  • ma kiepskie umiejętności słuchowe, np. nie potrafi wyłowić głosu nauczyciela z panującego dookoła gwaru, ani skupić się na jednym dźwięku (jest rozkojarzone przez inne odgłosy)

WĘCH I SMAK

  • nie potrafi rozróżnić konkretnych zapachów, np. cytryny, octu czy mydła
  • nie potrafi rozróżnić smaków, ani zauważyć, czy jedzenie jest zbyt ostre, słone lub słodkie,
  • może wybierać pokarmy w oparciu o ich wygląd

Problemy motoryczne o podłożu sensorycznym

Trzecią kategorią SPD są zaburzenia motoryczne o podłożu sensorycznym.

Jednym z jej typów są zaburzenia posturalne, obejmujące PROBLEMY ZWIĄZANE ZE WZORCAMI RUCHU, RÓWNOWAGĄ I JEDNOCZESNYM KORZYSTANIEM Z OBU STRON CIAŁA. Problem ten często współwystępuje z podreaktywnością i zaburzeniami dyskryminacji sensorycznej.

Dziecko z zaburzeniami posturalnymi („jestem zbyt zmęczony”)

ELEMENTY SKŁADOWE RUCHÓW

  • może być napięte albo mieć rozluźnione napięcie mięśniowe („oklapniete”),
  • słabo chwyta przedmioty,
  • z trudnością staje w pozycji wyprostowanej i ją utrzymuje,
  • ma problemy z pełnym zgięciem i rozprostowaniem kończyn,
  • garbi się, siedzi niedbale,
  • z trudnością unosi swoje ciało (do raczkowania),
  • skręca ciało do rzutu piłką

RÓWNOWAGA

  • łatwo traci równowagę podczas chodzenia lub zmiany pozycji ciała,
  • potyka się „o powietrze”

KOORDYNACJA OBUSTRONNA

  • ma problemy z jednoczesnym wykorzystywaniem obu stron ciała podczas skakania, chwytania piłki, trzymania się łańcuchów (bądź prętów) huśtawki lub jej odpychania,
  • trudno mu skoordynować ręce tak, by jedna pomagała drugiej (np. trzymać kartkę i jednocześnie ciąć ją nożyczkami albo trzymać kubek i jednocześnie nalewać do niego napój)

KOORDYNACJA W OBRĘBIE JEDNEJ STRONY

  • może nie preferować jednej ręki,
  • sięga po przedmioty lub posługuje się długopisem albo widelcem zarówno prawą, jak i lewą ręką,
  • podczas posługiwania się przedmiotami może przekładać je z dłoni do dłoni, może jeść za pomocą jednej ręki, ale rysować drugą albo używać nożyczek jedną bądź drugą ręką

PRZEKRACZANIE LINII ŚRODKOWEJ CIAŁA

  • może mieć trudności z używaniem ręki, stopy bądź oka po przeciwnej stronie ciała, np. podczas malowania jedną ręką bądź czytania – przy przekraczaniu linii środkowej przebiegającej przez kartkę

Drugim typem zaburzeń motorycznych o podstawie sensorycznej jest DYSPRAKSJA, czyli kłopoty z praksją (zdolnością wykonywania celowych ruchów). Praksja opiera się zarówno na nieświadomym przetwarzaniu sensorycznym, jak i świadomym planowaniu. Dziecko z dyspraksją ma problemy ze skoordynowanymi i celowymi działaniami.

Dziecko z dyspraksją („Nie potrafię tego zrobić”)

ELEMENTY SKŁADOWE PRAKSJI

  • może mieć problemy z

1) zaplanowaniem nowego złożonego działania,

2) zaplanowaniem poszczególnych etapów działania i dopasowaniem do nich ruchów ciała,

3) przeprowadzeniem wieloetapowego planu działania

  • może być niezdarne, niezręczne, pozornie nieostrożne (nawet, gdy stara się uważać) i mieć skłonności do wypadków

PLANOWANIE DUŻEJ MOTORYKI

  • może mieć słabą koordynację motoryczną i niezgrabnie poruszać się między meblami, w zatłoczonym pokoju albo ma placu pełnym dzieci,
  • ma kłopoty w poruszaniu się po schodach, na torach przeszkód, na sprzętach na placach zabaw oraz z działaniami angażującymi większe mięśnie, takimi jak: chodzenie, maszerowanie, raczkowanie czy obracanie się wokół własnej osi,
  • zdolność opanowanych nowych umiejętności motorycznych (np. przeskakiwania) może się pojawić znacznie później niż pozostałe zdolności

PLANOWANIE MAŁEJ MOTORYKI: DŁONIE

  • może mieć trudności z zadaniami manualnymi, takimi jak: rysowanie, pisanie, posługiwanie się guzikami, otwieranie torebek z przekąskami, używanie sztućców, zabawa układankami, układanie klocków i ich sprzątanie

PLANOWANIE MAŁEJ MOTORYKI: OCZY

  • może mieć trudności z jednoczesnym używaniem obojga oczu, śledzeniem przedmiotów, skupianiem wzroku, przenoszeniem wzroku z przedmiotu dalszego na bliższy,
  • może też napotykać problemy z przepisywaniem z tablicy, trzymaniem się czytanego miejsca w książce i organizowaniem sobie miejsca na biurku,
  • może mieć niechlujne pismo i złą koordynację wzrokowo-ruchową w trakcie rysowania, realizowania projektów na zajęcia plastyczne, budowania z klocków czy zawiązywania butów

PLANOWANIE MAŁEJ MOTORYKI: USTA

  • może mieć trudności ze ssaniem albo piciem przez słomkę; jedzeniem, żuciem i przełykaniem; robieniem baniek mydlanych i oddychaniem; utrzymywaniem zamkniętych ust,
  • może się nadmiernie ślinić,
  • może mieć problemy z poprawna wymową i zrozumiałym wypowiadaniem się (do ukończenia trzeciego roku życia)

Rodzicom, którzy są bardziej zainteresowani problemem zaburzeń przetwarzania sensorycznego polecam książkę C. S. Kranowitz „Nie-zgrane dziecko. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego – diagnoza i postępowanie”, na podstawie którego powstał powyższy materiał.

 

REAKCJE ODRUCHOWE

Jeżeli dziecko nie potrafi się skoncentrować, wysiedzieć bez ruchu, zapamiętać prostych instrukcji, ma obniżoną sprawność fizyczną, nie potrafi nauczyć się jeździć na rowerze, grać w piłkę, pływać, podpiera głowę ręką, podczas pisania siedzi na ugiętej nodze, robi błędy, przestawia litery, pisze wolno, niechętnie, nieczytelnie, ma trudności z czytaniem: to mogą być objawy niezintegrowanych odruchów pierwotnych.

W teorii integracji sensorycznej do najważniejszych reakcji odruchowych, wpływających w istotny sposób na prawidłowe funkcjonowanie dziecka należą: toniczny odruch błędnikowy (TOB), symetryczny toniczny odruch szyjny (STOS) oraz asymetryczny toniczny odruch szyjny (ATOS).

Objawy przetrwałych odruchów:

TOB

  • nieprawidłowa postawa - garbienie się (TOB w zgięciu), tendencja do chodzenia na palcach (TOB w wyproście),
  • słabe napięcie mięśniowe - hipotonia (TOB w zgięciu),
  • sztywne, szarpane ruchy z powodu dominacji mięśni prostowników - hipertonia (TOB w wyproście),
  • zaburzenia równowagi,
  • choroba lokomocyjna,
  • niechęć do ćwiczeń sportowych,
  • problemy z percepcją wzrokową,
  • problemy z oceną przestrzeni,
  • trudności z przetwarzaniem sekwencyjnym,
  • upośledzone poczucie czasu,
  • szybka męczliwość w pozycji stojącej,
  • szybkie męczenie się w pozycji z rękoma uniesionymi do góry,
  • szybkie męczenie się podczas chodzenia po nierównym terenie,
  • lęk wysokości,
  • słabe zdolności organizacyjne.

STOS

  • nieprawidłowa postawa, pochylona sylwetka podczas chodzenia, tzw. małpi chód,
  • tendencja do garbienia się w czasie siedzenia, zwłaszcza w ławce czy przy stole,
  • podczas siedzenia na podłodze nogi ułożone w kształcie litery "W",
  • zaburzona koordynacja ręce - oczy (syndrom "niezdarnego dziecka", niechlujne jedzenie),
  • trudności z regulacją widzenia dwuocznego (np. dziecku sprawia trudność przenoszenie wzroku z tablicy na ławkę),
  • wolne przepisywanie, szczególnie z tablicy,
  • trudności z nauką pływania, szczególnie na brzuchu,
  • trudności w grze w piłkę,
  • zaburzenia uwagi w wyniki dyskomfortu, jaki sprawia siedzenie w jednej pozycji.

ATOS

  • zaburzona umiejętność planowania motorycznego,
  • brak integracji bilateralnej,
  • zachwianie równowagi przy ruchach głowy w którąkolwiek stronę,
  • trudności z przekraczaniem linii środkowej ciała,
  • ruchy jednostronne zamiast naprzemiennych (np. w czasie chodzenia, skakania),
  • słabo rozwinięte ruchy wodzenia wzrokiem,
  • nieustalona lateralizacja,
  • brzydkie i wolne pismo,
  • trudności z wyrażaniem myśli na piśmie,
  • trudności z percepcją wzrokową szczególnie symetrycznych przedstawień kształtów.
•Poprawiony: ••czwartek•, 19 •maja• 2016 19:10••